Christie’s VS Sotheby’s

NHỮNG NGUỒN TIỀN MỚI TỪ NGA, TRUNG ĐÔNG VÀ TRUNG QUỐC ĐANG KHIẾN CHO CUỘC ĐUA GIÀNH QUYỀN BÁN ĐẤU GIÁ CÁC DANH TÁC CỦA HAI NHÀ ĐẤU GIÁ TRỨ DANH SOTHEBY’S VÀ CHRISTIE’S NGÀY CÀNG TRỞ NÊN GAY GẮT!

Edvard Munch's "The Scream" Auctioned At Sotheby's

Đó là một buổi sáng tháng 10 ở New York City. Mỹ Nhìn vào bức tranh đang được treo trước mặt hồi lâu, đột nhiên, Tobias Meyer – Trưởng bộ phận đấu giá các tác phẩm Nghệ thuật Đương đại của nhà Sotheby’s – khẽ quay lại một chút rồi nói: “Nếu không có nó, chúng ta sẽ gặp rắc rối to.” Cứu cánh giúp Tobias Meyer tránh khỏi các rắc rối vừa được ông đề cập không gì khác hơn một bức họa của Andy Warhol. Bức họa có tên Silver Car Crash (Double Disaster), được thực hiện vào năm 1963, với kích thước một chiều là 243,8 cm, chiều kia là 396,2cm.

Là một trong hai nhà đấu giá danh tiếng nhất thế giới, mùa đấu giá tháng 11 năm nay của Sotheby’s không thế thiếu các báu vật để giới thiệu với công chúng. Đó là những bức tranh từ bộ sưu tập của tỷ phú tài chính Mỹ: Steven Cohen, một bức họa của Picasso có giá khoảng $40 triệu, một viên kim cương hồng …có trọng lượng 56,9 carat. Tuy nhiên, bức họa của Warhol mới thực sự là món đồ được coi trọng hơn cả so với những món đồ vừa được kể ra.

Rất ít người biết Meyer đã phải nỗ lực thế nào để có được quyền bán đấu giá bức tranh. Cũng rất ít người biết được Meyer đã đặt bao nhiêu kỳ vọng vào bức tranh. Có thể nói mùa đấu giá tháng 11 này là cơ hội để Sotheby’s lấy lại danh dự trước Christie’s. Hãng đưa ra số lượng tác phẩm lớn nhất để đấu giá, với tổng giá trị lên tới trên ½ tỷ đô. Thực tế đây sẽ không phải là điều quá khó hiểu nếu bạn biết rằng trong lịch sử các mùa đấu giá, Sotheby’s thường xuyên bị Christie’s vượt mặt về doanh số bán và lợi nhuận thu về. Trong mùa đấu giá mùa hè vừa rồi, Christie’s đã hoàn toàn “đả bại” Sotheby’s khi giới thiệu một loạt các tác phẩm của các họa sỹ đương đại danh tiếng nhất như Francis Bacon, Jeffrey Koons, Christopher Wool, Willem de Kooning, and Jackson Pollock. Trong mùa đấu giá này, thực tế Christie’s cũng rất có niềm tin. Hãng dự tính doanh thu sẽ dao động trong khoảng từ $500 triệu tới $700 triệu.

Thực tế, cho tới thời điểm trước khi diễn ra các phiên đấu giá mùa Thu vài tuần, Meyer và Sotheby’s – công ty của ông đã không có bất kỳ thứ gì để so kè với các tác phẩm mà Christie’s sẽ mang ra thị trường. Bức Silver Car Crash gần như chỉ được chủ nhân của nó quyết định ký cho phép nhà Sotheby’s bán đấu giá vào phút chót.

Vào khoảng tháng 09, khi biết tin chủ nhân của bức tranh có ý định sẽ đem bán đấu giá nó, Meyer đã bỏ tất cả và lao vội ra sân bay để tới Thụy Sỹ và thuyết phục vị khách nọ để lại cho Sotheby’s quyền được tổ chức buổi đấu giá cho bức tranh. Khi điều này vẫn chưa đủ để thuyết phục vị khách nọ, Meyer thậm trí đã mời ông ta tới điền trang ở Connecticut của mình.

Hiển nhiên, áp lực mà Meyer phải gánh chịu hoàn toàn không nhỏ. Tuy nhiên, những áp lực này không chỉ tới từ doanh số bội thu của nhà Christie’s mà còn tới từ cả những thành viên trong ban quản lý cấp cao của công ty. Cổ đông lớn nhất của nhà đấu giá Sotheby’s, giám đốc quỹ mạo hiểm

Dan Loeb, ngày càng không hài lòng với tình trạng hoạt động kinh doanh trì trệ của công ty. Thậm chí, trong một bức thư công khai, ông đã chỉ trích ban quản lý và đòi đuổi việc ông chủ của Meyer, CEO Bill Ruprecht.

“Mọi người biết đấy, tôi đang nói về một kinh nghiệm suýt chết,” Meyer hồi tưởng. Meyer kể cho mọi người nghe ông đã dành toàn bộ tâm trí vào bức tranh như thế nào, và làm thế nào để – chỉ ngay trước deadline thời hạn in cuốn catalogue các sản phẩm sẽ được đem đấu giá – ông đã có được quyền đem đấu giá bức tranh. Meyer dừng lại khoảng 01 khắc như để thêm phần kịch tính cho chiến thắng của mình. Sau đó, đột nhiên, một điều gì đó lạ lẫm đã xảy ra: lồng ngực của ông căng ra như thể một trọng lượng khổng lồ vừa rơi lên người ông. Hai tay ông vươn ra như thể đang tìm kiếm sự giúp đỡ. Giọng run run như thể đang thổn thức. “Chúng ta hãy cùng đi chỗ khác,” cuối cùng, Meyer nói bằng giọng khản đặc. Lui vào phía sau một bức tường để vào một gallery nhỏ ở kế bên, Meyer nhanh chóng quệt đi một vài giọt nước mắt còn lưu trên má.

 

Chưa bao giờ các tác phẩm hội hoa, điêu khắc và nghệ thuật lại có mức giá cao như lúc này. Hội hoa và điêu khắc hiện đang là một ngành kinh doanh mang về $55 tỷ đô mỗi năm. Lượng tiền giao dịch và lưu thông qua các phòng đấu giá lớn hiện đã đạt mức khổng lồ. Chỉ trong 02 đêm đấu giá trong tháng 11 vừa rồi, nhà Christie’s và Sotheby’s đã bán một số lượng các tác phẩm hội họa có tổng trị giá lên tới trên 1 tỷ. Tại tuần lễ đấu giá các tác phẩm Contemporary and Post War tháng này, Christie’s đã phá vỡ kỷ lục doanh thu trong một đêm – 691,6 triệu. Bức họa của Francis Bacon cũng giúp Christie’s phá vỡ kỷ lục bức tranh đắt giá nhất được mua qua một nhà đấu giá: $142,2 triệu. Ngay đêm sau, đêm đấu giá của nhà Sotheby’s, bức Silver Car Crash (bức họa đã được giới thiệu ở phần đầu bài và cũng là bức họa đã khiến Meyer lao tâm khổ tứ) đã được mua với giá $105,4 triệu  – cao hơn $30 triệu so với mức bức họa có giá cao nhất của Andy Warhol đã được mua trước đó. Điều này góp phần giúp cho doanh số thu về từ việc đấu giá các tác phẩm hội họa của Sotheby’s đạt $380,6 triệu – cao hơn so với bất kỳ phiên đấu giá nào trong 269 năm lịch sử thương hiệu của hãng.

Handout of the salesroom at Christie's during the auction of Bacon's "Three Studies of Lucian Freud" in New York

A woman passes by the artwork "Gunter Sa

Vậy, các yếu tố giúp cho các phiên đấu giá đang ngày càng lớn hơn (dù là của Christie’s hay Sotheby’s hoặc thậm chí là thị trường các tác phẩm nghệ thuật là gì? Trong 05 năm trở lại đây, bất chấp suy thoái và khủng hoảng kinh tế, số người giàu lên đang ngày một gia tăng. Nếu so với năm 2009, số lượng tỷ phú của thế giới đã tăng lên 03 lần, đạt con số 2.170 người. Theo một khảo sát, 2.170 người này hiện đang nắm giữ khoảng $6,5 nghìn tỷ và trung bình mỗi năm, mỗi người sẽ chi khoảng $78 triệu vào bất động sản, $60 triệu vào du thuyền, $22 triệu vào máy bay cá nhân và khoảng $16 triệu vào các tác phẩm nghệ thuật.

Đáng nói hơn khi rất nhiều trong số 2.170 tỷ phú này tới từ những khu vực đang được xem là “thị trường mới nổi” như Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ và Nga. Chỉ tính riêng trong năm ngoái, châu Á đã giới thiệu thêm 18 tỷ phú và đang trên lộ trình vượt mặt châu Âu về số lượng tỷ phú vào năm 2017. Trong khi đó, trong câu lạc bộ các nhà giàu thế giới, các tỷ phú tới từ Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ và Nga chỉ là những người mới tới bởi vậy khoản tiền họ chi cho các sản phẩm xa xỉ sẽ cao hơn so với những người vốn đã sở hữu những thứ như máy bay cá nhân, du thuyền, siêu xe và các danh tác. Philip Hoffman, chủ tịch của Art Fund – một công ty chuyên kinh doanh trong lĩnh vực nghệ thuật chia sẻ: “Với những người này, tiêu từ $5 triệu tới $10 triệu chỉ giống như tôi và bạn bỏ tiền ăn một bữa trưa,”

Các nhà đấu giá, các tay buôn, các nhà sưu tập đang kể cho nhau nghe những câu chuyện về những nhà sưu tập mới, những người đang săn lùng, tìm mua các tác phẩm nghệ thuật trong mỗi phiên đấu giá với khoản tiền chi ra lên tới hàng chục triệu đô. Một khách hàng người Brazil, người trước đây chưa từng mua bất kỳ tác phẩm hội họa nào, mới đây đã chi ra một khoản tiền là $67 triệu để mua tác phẩm đầu tiên cho mình. Một nhà sưu tập người châu Á mùa xuân năm ngoái mua tác phẩm nghệ thuật đầu tiên của cuộc đời mình với giá $1 triệu. Trong vụ đấu giá mùa hè năm nay, vẫn người khách đó đã mua một tác phẩm có giá $10 triệu. Cuối cùng, không ai khác hơn, vẫn chính vị khách nọ, cách đây vài ngày đã mua một tác phẩm với giá lên tới trên $30 triệu. Hay trong phiên đấu giá một tác phẩm của Mark Rothko vào mùa xuân năm ngoái, ngay cả khi giá đã vượt quá ngưỡng $50 triệu nhưng số người tham gia đấu giá vẫn còn 10 người và họ liên tục đẩy giá bức tranh canvas đó lên tới $86 triệu. Hay ngay trong tháng này, tại buổi đấu giá các tác phẩm Impressionist và Modern của nhà Christie’s, ông trùm bất động sản Trung Quốc Wang Jianlin đã quyết tâm mua về bức tranh vẽ những đứa con của Picasso, kết quả bức tranh được đẩy giá lên tới $28,2 triệu – cao gấp đôi so với mức ước tính $9 tới 12 triệu ban đầu. Được biết, mỗi lần trả giá của người giàu nhất Trung Quốc Wang Jianlin là tăng thêm $1 triệu đô.

Tuy nhiên, không phải việc giá các tác phẩm trên thị trường và trong các buổi đấu giá tăng mạnh không đe dọa một số người. Anders Petterson là giám đốc điều hành của ArtTactic Ltd., một công ty chuyên nghiên cứu thị trường các tác phẩm hội họa ở London. Ông khẳng định: “Càng đẩy thị trường lên cao, giá các tác phẩm sẽ càng tăng. Tuy nhiên, nếu một tác phẩm được đánh giá cao và có mức giá đề xuất cao nhưng không bán được, nó sẽ tạo ra một lỗ hổng lớn và gửi những tín hiệu tiêu cực và làm ảnh hưởng thị trường.”

Và hoàn toàn không thể nói thị trường các tác phẩm hội họa lúc nào cũng phát triển. Bởi đây là một thị trường rất đặc biệt, nó hoàn toàn phụ thuộc vào các yếu tố cảm tính như xu hướng, sở thích, thị hiếu thậm chí là cả tình cảm cá nhân. Vẫn có những danh tác không bán được do không được bỏ giá chốt chạm được ước tính. Mùa xuân năm ngoái, Sotheby’s đã thất bại trong việc bán đấu giá một bức tranh của Bacon có giá ước tính trong khoảng $30 triệu tới $40 triệu. Nhưng không chỉ có Sotheby’s từng thất bại trong việc bán đấu giá một danh tác hội họa. Cũng chỉ mới đây thôi, trong một buổi đấu giá một tác phẩm của Jan Krugier, Christie’s đã thất bại trong việc bán đấu giá một tác phẩm của Picasso, có giá ước tính khoảng $25 triệu.

Tuy nhiên, hai ví dụ trên hoàn toàn chỉ mang tính thiểu số và nó dường như không có bất kỳ ảnh hưởng nào tới thị trường – chí ít là cho tới thời điểm này. Cuộc chạy đua săn tìm các danh tác hội họa giữa Christie’s và Sotheby’s thực tế đang ngày càng trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Do càng có nhiều người tham gia vào câu lạc bộ nhà giàu thế giới, các kiệt tác càng trở nên quý hiếm. Gần như tất cả các tác phẩm thuộc hai trường phái Old Masters và Impressionist đều được săn lùng. Trong đó các tác phẩm được săn lùng nhiều nhất là của các danh họa Rembrandt, Monet và Van Gogh. Ngoài ra, cũng không thể không kể tới thị trường của các phẩm thuộc trường phái Đương Đại – và đây hiện đang là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trên thị trường. Kể từ năm 2009 tới nay, doanh số của thị trường này đã tăng 2.000%, lên tới $6 tỷ.

Và chính bởi vậy, ngay sau khi kết thúc đêm đấu giá (ngày 12/11 vừa rồi), cuộc đua tìm kiếm những danh tác hội họa của 02 nhà đấu giá lớn nhất thế giới Christie’s và Sotheby’s lại bắt đầu!